Güney-Doğu Anadolu Bölgesi

Güneydoğu Anadolu bölgesinde Altınbaşak, Suruç, Viranşehir ve Ceylanpınar önemli ovalardır. En önemli akarsuları Fırat ve Dicle’dir.

Türkiye’de yağışın en az düştüğü İçanadolu’dan biraz daha fazla yağış alır.ancak buna rağmen kuraklık daha fazla yaşanır. Bunun nedeni buharlaşmanın fazla olmasıdır.Bölgede yağış batıdan doğuya ve güneyden kuzeye doğru artar. Bu artışın nedeni yükseltidir.

Güneydoğu Anadolu Bölgesinin büyük bir bölümünde bitki örtüsü olarak bozkırlar hakımdir.

Nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir. Nüfusun yoğun olduğu yerler Antep Yöresi, Torosların güney etekleri ve akarsu boylarıdır.

Ekili-dikili alan sıralamasında Türkiye genelinde 4. sırada yer alan Güneydoğu Anadolu bölgesinde tarımın en büyük sorunu sulama ve kuraklıktır. GAP’la birlikte sulama sorunu çözülmüş gibi görünsede bilincsizce yapılan aşırı sulama sebebiyle tarım arazilerinden elde edılen verim düşüktür.Yapılan çalışmalar ve alınan önlemler sonucunda bölgeden elde edilen tarımsal ürün miktarının zamanla artması beklenmektedir.Güneydoğu Anadolu Bölgesinde tarımı en çok yapılan ürünler ; Antepfıstığı, üzüm, pamuk, karpuz, kırmızı mercimek, buğday, arpa, susam ve nohuttur.

Yer altı kaynakları içinde en önemlisi petroldür. Türkiye Petrolünün tamamına yakını bu bölgeden çıkarılır. Doğalgaz, linyit ve fosfat diğer yer altı kaynaklarıdır.
En yüksek yaz sıcaklıklarına bu bölgede rastlanır. Bunda güneyden gelen sıcak hava akımları etkilidir.En az ormanlık alana sahiptir (% 3).Türkiye’de petrolun büyük bölümü ve Fosfat’ın çoğu bu bölgedan sağlanır.En fazla kırmızı mercimek, antep fıstığı ve susam bu bölgeden elde edilir.Buharlaşmanın fazla olmasından dolayı Türkiyenin en kurak bölgesidir.Bitkiler en fazla suya bu bölgede ihtiyaç duyarlar.En az bulutlu günler bu bölgede görülür.Bölgede doğal göl yoktur.Yıllık sıcaklık ortalaması 14 -16°C,En sıcak ay ortalaması 30 – 32°C,En soğuk ay ortalaması ise 3-5°C dir.

Van, Erçek, Hazar, Çıldır ve Nazik Gölleri Doğu Anadolu Bölgesinin en önemli gölleridir. Türkiye’nin en büyük gölü olan Van Gölü bu bölgededir. Sularını dışarıya akıtamadığı için kapalı havza konumundadır.

Doğu Anadolu Bölgesinin denizde uzakve ortalama yükseltinin fazla olması sebebiyle bölgede karasal iklim etkilidir.Bölgenin Elazığ, Malatya ve Iğdır gibi alçak ovalarında ise ılıman iklim koşulları hakimdir.

Bölgenin bitki örtüsü bozkırdır. Ormanlar daha çok yüksek yerlerde bulunur.Doğu Anadolu Bölgesinin kuzey doğusunda yani Erzurum- Kars yöresinde Sürekli yeşil kalan uzun boylu otların bulunduğu alpin çayırları vardır.
Türkiye’de Nüfus yoğunluğunun en az olduğu bölgedir. Bölgede nüfusun en az olduğu yerler; Hakkari, Bingöl ve Tunceli’dir. Elazığ ve Malatya gibi illerde nüfus yoğunluğu daha fazladır.

Doğu Anadolu Bölgesinde ekili-dikili alanlar azdır. Özellikle Malatya, Elazığ ve Elbistan ovalarında buğday, arpa, şeker pancarı, tütün ve pamuk yetiştirilir.Halkın geçim kaynaklarının başında hayvancılık gelir. Erzurum ve Kars yöresinde yaz yağışlarının görülmesi ve alpin çayırı olmasından dolayı büyükbaş hayvancılık gelişmiş durumdadır.

Bölge yer altı kaynakları bakımından oldukca zengindir. Demir, krom, bakır, linyit, oltu taşı, çinko ve kaya tuzu önemli yer altı kaynaklarıdır.

Doğu Anadolu Bölgesi Türkiye’nin en büyük yüzölçüme, en fazla yükseltiye ve en engebeli yapıya sahip olan bölgesidir.Cilo ve Ağrı dağlarında Türkiye’nin en büyük buzulları bulunur.Türkiye’nin en yüksek dağı (Ağrı) ve en büyük gölü (Van Gölü) buradadır.

Hayvancılık tarımın önündedir ve en fazla büyükbaş hayvan bu bölgede yetiştirilir.Maden ve hidroelektrik potansiyeli bakımından Türkiye’de 1. sıradadır.Nüfus yoğunluğu en az olan bölgedir.En uzun kışlar ve en kısa yazlar bu bölgede yaşanır.Suyu en bol olan akarsular (Fırat ve Dicle) bu bölgededir.En düşük sıcaklıklar burada ölçülmüştür. En fazla yıllık sıcaklık fark,ı en fazla kar yağışı ve en fazla don olayı bu bölgede görülür.

İç Anadolu Bölgesi

Sivrihisar, Sündiken, Hınzır, Kızıldağ ve Tecer Dağları ve İç Anadolu Bölgesindeki kıvrım dağlardır. Karadağ, Karacadağ, Hasan dağı, Melendiz ve Erciyes Dağı ise bölgedeki volkanik yapılı dağlardır.

İç Anadolu Bölgesinde Obruk, Haymana, Cihanbeyli ve Uzunyayla platoları mevcutdur. Platolar arasında ise genis düzlükler ve ovalar yer alır. Bu ovalar; Konya, Ankara, Kayseri ve Eskişehir ovalarıdır.

Bölgenin en önemli Akarsuları Kızılırmak ve Sakarya’dır.Tuz Gölü, Akşehir, Eber, Seyfe ve Tuzla Gölleri ise İç Anadolu bölgesinin önemli su havzalarıdır.

İç Anadolu Bölgesinin denizden uzak olması ve etrafının dağlarla çevrili olmasından dolayı, step iklim koşulları etkilidir. Buralarda yazları sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Yağışlar en fazla ilkbahar aylarında düşer. Doğuya doğru gittikçe yükseltinin artması sonucunda iklimsel özellikleri de değişir ve bu yörelerde karasal iklim hakimdir.
İç Anadolu’nun doğal bitki örtüsü bozkırlardır.
Ankara, Konya, Kayseri, Eskişehir ve Kırıkkale gibi sanayinin geliştiği ulaşım bakımından elverişli yerlerde nüfus kalabalıktır. Diğer yerlerde tenhadır. İç Anadolu Bölgesinde tarım önemli bir geçim kaynagıdır. Bölgede ilkbahar mevsiminin yağışlı, yazların kurak olması tahıl tarımının gelişmesine imkan sağlamıştır. Buğday, arpa, çavdar, yulaf, şeker pancarı, patates, yeşil mercimek ve fasülye üretiminde Turkiye genelinde öndedir.

İç Anadolu Bölgesi’nin bitki örtüsünün bozkır olması küçükbaş hayvancılığın gelişmesine neden olmuştur. Koyun ve Tiftik Keçisi yetiştiriciliğinde İç Anadolu bölgesi önemli bir potansiyele sahiptir.
Etrafı dağlarla çevrili olduğundanTürkiye’nin en az yağış alan bölgesidir.Plato ve ovaların en geniş yer kapladığı bölgedir.Nadasa bırakılan toprakların en fazla olduğu bölgedir. İç Anadolu Bölgesinde Yağışlar en çok ilkbaharda (çoğu konveksiyonel yağış olarak) düşer.Yüzey şekilleri sade ve düz olduğundan ulaşım kolay sağlanır.Küçükbaş hayvancılığın en çok yapıldığı bölgedir.Bölgede su boyları başta olmak uzere toplu yerleşme hakimdir.Volkanik dağlar çoktur.Bitki örtüsü genellikle bozkırdır. Türkiye ormanlarının % 7,7 sine sahiptir.Buğday, arpa, çavdar, yeşil mercimek, patates,şeker pancarı, nohut üretiminde 1. sırada gelir.