İ.Ö. 215 ten sonra Suriye Krallığı’nın denetiminde imar edilip bir bilim ve kültür merkezi haline getirilen kent İ.Ö. Apameia barışı ile Bergama Krallığı’na bırakılmıştır, daha sonra Doğu Pamphilya bölgesi ile birlikte bağımsızlığını koruyarak büyük bir ticaret donanmasıyla refaha ve zenginliğe kavuşmuştur.İ.Ö. 78 den sonra Roma egemenliğinde bulunan Side, daha sonra Bizans egemenliğine girdi. İ.S. V. y.y. ve VI. y.y. larda Psikoposluk merkezi olan Side en parlak devrini yaşamıştır.

Eşsiz bir işçiliği olan kentin ana kapısı iki kule arasındadır. Side kentinde iki ana cadde vardır. Bu caddeler Antik Çağın sütunlu caddelerine örnektir. Kent kapısını geçtikten sonra yassı taşlarla döşeli alan bu caddelerin başlangıç yeridir. Bu caddelerin her iki yanında sütunlu portikler ve onların arkasında dükkanlar bulunmaktadır.Surun dışında, kent kapısını karşısında Anadolu’nu en büyük tarihi çeşmesi “nymphaeum” vardır.Bu çeşmenin önünde geniş bir havuz yeri alır. Tiyatrodan sonra geniş bir caddeden geçip anıtsal bir yapıya varılır. Bu yapı boyutları 100×100 m. olan agoradır.

Kentin Pazar yeri olan agora portiklerle çevrilidir ve üç yanında dükkanlar yer alır. Agoranın güneyindeki cadde üzerinde, üç salondan oluşan ve dört tarafı portiklerle çevrili Gymnasium vardır. Kuzey- güney doğrultusundaki ana cadde de Roma Döneminde yapılan kemerli bir yapı vardır.Side kentinin tiyatrosunun mimarlık tarihi açısından önemi diğer roma tiyatroları gibi dağ yamacına değil kemerli mekanlar üzerine kurulmuş olmasıdır.Cavea, oskestra ve scene olmak üzere üç bölümden oluşan tiyatro, Pamphylia tiyatroları içinde en büyük ve anıtsal olanıdır ve 20.000 seyirci alacak büyüklüktedir.

Side’nin surları dışında geniş mezarlıklar yer alır ve bunların en önemlisi olan Batı Negropolü 1,5 km. uzaklıktadır. Side’de ayrıca tapınaklar ve su kemerleri vardır. Tapınaklardan en önemlileri Athena, Apollon ve Men tapınaklarıdır. Side’nin suyu yaklaşık 25 km. mesafeden, Oymapınar baraj gölü içinde bulunan dumanlı kaynağından getirilmiştir. Bu su taşıma sistemi kimileri iki katlı olan on su kemerinden oluşur. En büyüğü Oymapınar yakınında olup 40 gözlüdür.

Büyük bir Roma Hamamı bugün müze haline getirilmiştir ve bölgenin en güzel arkeolojik eserler kolleksiyonunu barındırır. XIII. y.y. da Selçuklu’ların XIV. y.y. da ise Hamitoğulları ve Tekelioğullarının, XV. y.y. da kesin olarak Osmanlı egemenliğine geçik kent bu dönemlerde yerleşim yeri olmamıştır.Halen, Roma ve Bizans dönemlerinin yapı ve özelliklerini taşıyan kent surlarının bir çok yeri yıkılmışsa da kara tarafındaki surların hemen tümü ayakta kalabilmiştir.

İLGİ ÇEKİCİ YERLER:Spil Dağı Milli Parkı, Mevlevihane, At Alanı, Çınarlıçeşme, Süreyya, Kadıköy-Dedeçam, Kocamurtluk, Seyrangâh Çamlığı, Süleymanlı Çamlığı ve Mermeroluk Orman İçi Dinlenme Yerleri, Urganlı,Sart, Kurşunlu ve Menteşe Kaplıcaları, Ağlayan Kaya, Sart İlkçağ Kenti, Manisa Kalesi, Manisa Ulucamisi, Muradiye, Hatuniye ve Sultan Külliyeleri, Çeşnigir, İvaz Paşa, Yıldırım ve Şeyh Sinan Camileri, Kurşunluhan, Saruhan Bey, Revak Sultan, Yedi Kızlar ve Sultanlar Türbeleri, Manisa Müzesi.

Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Koruma
Genel Müdürlüğü Kamp Yerleri

Atalanı
Spildağı Milli Parkı, Manisa
Tel: (232) 237 10 63

İl Kültür Müdürlüğü

Tel: (236) 231 25 31
Faks: (236) 231 03 30

Kültür Merkezleri

Salihli

Tiyatro, konferans gibi etkinliklere yönelik 232 kişilik Salon
318 m²’lik Sergi Salonu
176 kişilik Kütüphane
170 m²’lik Müze

Yazışma Adresi: Eski Cami Mah. Atatürk Cad.
No: 68/A Salihli – Manisa
Tel: (236) 713 19 90
Faks: (236) 713 20 68

Devlet Güzel Sanatlar Galerisi Müdürlüğü

MANİSA

Tel: (0 236) 231 55 68
Faks: (0 236) 231 03 30

Müze

Manisa Müzesi

Adres: Saruhan Bey Mah. Murat Cad. No: 107 – Manisa
Tel: (236) 232 00 62

Örenyerleri

Manisa Arkeoloji Müzesi
Sardes – Salihli
Aigai – Merkez İlçe
Philadelphia – Alaşehir
Sidas – Demirli / İcikler Köyü
Tepe Mezarlığı – Akhisar

Önemli Günler

Mahalli Kutlama Günleri:

Atatürk’ün Manisa’ya Gelişi
Manisa
10 Ekim

Şair Eşref’i Anma Günü
Kırkağaç
22 Mayıs

Festivaller:

Üzüm ve Kültür Festivali
Ahmetli
4-5 Eylül

Akhisar Çağlak Festivali
Akhisar
Nisan Ayının İlk Haftası

Şenlikler:

Hıdırelellez Kültür ve Bahar Bayramı
Manisa
6 Mayıs

Geleneksel Mesir Şenlikleri
Manisa
Nisan Ayının Son Haftası

Manisa Bağbozumu Şenlikleri
Manisa
7-8 Eylül

Alaşehir Üzüm Şenliği
Alaşehir
5 Eylül

Kırkağaç Çam Mesiri
Kırkağaç
12 Eylül

Gölmarmara Hıdrellez Sehrası
Akpınar Mesire Alanı
Her Yıl Belediyece Belirlenen Tarihte

Turgutlu Bağbozumu Şenlikleri
Turgutlu
7-12 Eylül

Sarıgöl Üzüm Şenliği
Sarıgöl
4 Eylül

Sarıgöl Gençlik Günleri
Sarıgöl
20-25 Mayıs

Şiir İkindileri
Salihli Belediyesi
İlkbahar ve Sonbahar

Şenlikler:

Sinema Günleri
Salihli Belediyesi Tiyatro Salonu

Tiyatro Şenliği (Çocuk Oyunları Şenliği)
Salihli Belediyesi Tiyatro Salonu
23 Nisan

Önemli Haftalar:

Ahilik Kültür Haftası
Manisa
Ekim’in 2. Haftası

Kurtuluş Günleri:

Selendi’nin Kurtuluşu
Selendi
3 Eylül

Sarıgöl’ün Kurtuluşu
Sarıgöl
4 Eylül

Demirci’nin Kurtuluşu
Demirci
30 Ağustos

Kula’nın Kurtuluşu
Kula
4 Eylül

Salihli’nin Kurtuluşu
Salihli
5 Eylül

Alaşehir’in Kurtuluşu
Alaşehir
5 Eylül

Gördes’in Kurtuluşu
Gördes
5 Eylül

Akhisar’ın Kurtuluşu
Akhisar
6 Eylül

Saruhanlı’nın Kurtuluşu
Saruhanlı
7 Eylül

Turgutlu’nun Kurtuluşu
Turgutlu
7 Eylül

Manisa’nın Kurtuluşu
Manisa
8 Eylül

Kırkağaç’ın Kurtuluşu
Kırkağaç
12 Eylül

1. Resim: Sardis-Manisa
2. Resim: Muradiye Camisi (1583-1585)